ZAKŁAD BADAŃ NAD HISTORIĄ MAZOWSZA

 

Mazowsze, położone w rejonie środkowej Wisły, było jedną z ziem, które znalazły się w granicach państwa wczesnopiastowskiego. Na mocy testamentu z 1138 r., Bolesław Krzywousty uczynił z Mazowsza wespół z Kujawami i ziemią sieradzko-łęczycką jedną dzielnicę. Odłączone od nich w 1234 r. Mazowsze zaczęło wieść niezależny żywot polityczny pod rządami lokalnej gałęzi rodu Piastów. W późniejszych wiekach (od XIV) aby bronić swej niezależności, Mazowsze wchodziło w związki lenne z Czechami czy z Kazimierzem Wielkim.

W połowie lat 40. XV wieku pojawiła się dla Mazowsza szansa odegrania znaczniejszej roli w polityce polskiej po śmierci króla Władysława Warneńczyka, kiedy to grupa panów małopolskich, z dużym udziałem biskupa płockiego Pawła Giżyckiego, zaproponowała kandydaturę Bolesława V na króla Polski. Jednocześnie od połowy XV wieku zaczął się okres największego rozbicia dzielnicowego Mazowsza i utraty znaczenia politycznego.  Ostateczna inkorporacja do Korony nastąpiła w 1526 r., a jedynym śladem odrębności pozostały zwyczaje prawne. Wprawdzie szlachta mazowiecka złożyła w 1576 r. deklarację o przyjęciu prawa koronnego, ale zastrzegła sobie pozostawienie niektórych norm. Zostały one ujęte w 46 artykułów, nazwanych „ekscepta mazowieckie” i obowiązywały aż do rozbiorów Rzeczypospolitej. Wraz z wygaśnięciem linii Piastów mazowieckich nastąpiło polityczne podporządkowanie Mazowsza Koronie.

Po inkorporacji obszar Mazowsza podzielony został na trzy województwa: rawskie, płockie i mazowieckie. Największe z nich województwo mazowieckie, składało się z dziesięciu ziem, rawskie z trzech i płockie - dwóch. Taki podział administracyjny utrzymał się do końca I Rzeczypospolitej.

Przedmiotem badań Zakładu i zespołu go tworzącego są badania nad strukturą polityczno-administracyjną, instytucjami, gospodarką i kulturą Mazowsza, zwłaszcza w średniowieczu.

 

UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone © 2014
Informacja o ciasteczkach